Ngala Suluh


NGALA suluh, keur urang lembur mah geus jadi pangabutuh. Puguhanan hawu paragi masak téh apan kudu diwewelan suluh keur ngahurungkeun sakadang seuneu, ngarah nu dipasak asak tur bisa kadahar ku nu masakna.

Di lembur kuring, tempat ngala suluh téh kaitung loba. Bisa di kebon, ka sawah, ka gunung, jeung ka leuweung. Alatan kitu, ngala suluh téh bisa saha waé, teu ngandelkeun lalaki kolot siga bapa. Indung, budak, rék lalaki rék awéwé, nya kitu deui nini-nini jeung aki-aki gé bisa. Luyu jeung kamampuhna.

Enya, mun kolot déwasa ngapruk ngala suluh nu aralus ka gunung, ka reuma, atawa ka leuweung, atuh barudak mah jeung awéwé kalis di kebon jeung di sawah da moal kurang pisuluheun mah. Éta téh bakating pentingna suluh keur kahirupan sapopoé. Sabisa-bisa unggal anggota kulawarga barisa ngala suluh.

Tuda nu ngaran pusuk-pasak téa apan sahanteuna sapoé dua kali mah kudu, isuk jeung soré. Can lamun usum nyawah boga pagawé atawa keur hajat, kapereluan suluh téh loba pisan. Cindekna mah tong salempang capé gawé teu kapaké ngala suluh mah. Dililakeun gé, asal ulah kahujanan, moal buruk, aya dudut-duduteun  usum ngijih nu biasana sok hésé néangan suluh garing.

Keur budak di lembur, kuring gé teu weléh dikukuprak ku kolot sina diajar ngala suluh. Sarua budak batur gé, boh anak jelema beunghar angot nu basajan, kudu barisa ngala suluh. Ngala suluhna nya diluyukeun baé jeung kamampuh budak, aya nu ukur ngaroroték di kebon aya nu ngaprak mulungan barangbang kalapa nu ragrag di sawah. Malah sakapeung mah ku bapa sok dibawa ngala suluh ka gunung atawa ka leuweung séjénna.

Ngaroroték di kebon, luyu jeung sesebutanana, nu diarah téh kitu wé sabangsaning rugung-régang awi nu geus gararing atawa pangpung nu ragragan tina tangkal kai. Kari nyokotan baé teu kudu maké bedog sagala najan bedog mah mawa   (dipangmeulikeun bedog leutik peresun keur budak ku bapa). Da ari meunang régang awi mah angger kudu dipahpral da puguh rogok ka ditu ka dieu matak riba mawana. Régang jeung pangpung téh heug digundukkeun. Néangan talina teu hésé najan jaman harita mah can ubyag tali rapia ogé, bisa ngarurud palapah tangkal cau nu geus kolot atawa areuy nu ngarambat dina pager. Geus meunang meungkeut clo baé dina sirah atawa dipanggul dibawa balik.

Atoheun pisan kolot disundang ngala suluh téh. Éta wé da mani sok dipuji béak karep. Sabalikna mun mumul da keur resep ulin, dicarékan bébéakan. Basana, “Ngaladu waé siah, ngaroroték ka dituh euweuh keur mirun seuneu!”

Suluh beunang ngaroroték mah sok diawét-awét ku indung téh da éta meureun perelu keur mitembeyan ngahurungkeun seuneu méh teu miceun minyak tanah kana lebu nu geus numpuk.

Ngaroroték téh aya ka kebon sorangan aya ka kebon nu saha bae da tara digeureuh-geureuh, puguhanan ukur mulungan pangpung atawa regang. Najan kitu, mun kapanggih ngaruksak pepelakan, ku nu bogana sok diomong, leuwihna sok dipager teu meunang diasupan deui. Malah lamun di kebon aya pelak bungbuahan, heug buahna ragrag, tara ieuh dikorétkeun, dipulung baé asal ulah mulung meunang ngadadak ngajul atawa malédog, éta mah kaasup maok.

Sok hayang seuri nempo nu puntu-pénta di kebon lamun nu bogana euweuh téh. Siga nu butuh daun cau, pok wé ngomong sorangan, “Mang Anu, ménta daun cau keur mais!” pokna. “Manggaaaa……!” dijawab ku sorangan kénéh. Tapi da ukur daun cau salambar dua lambar, tara leuwih. Nu boga kebon ogé ngama’lum sigana.

Demi ngala suluh di sawah nu diarah téh barangbang atawa dahan kalapa jeung daunna (baralak) nu geus garing atawa sintung kalapa. Kalan-kalan, kalapa garing gé sok dibawa. Teu kudu naék ngala barangbang téh da sok ngulapés sorangan kari metot wé ti handap mun tangkal kalapana pendék mah atawa kari mulung nu geus ragrag mah. Siga di kebon, barangbang gé bogana saha wé, tara digeureuh-geureuh, malah sok atoheun nu boga sawah téh barangbang ragrag kana kotakan nu parena keur jadi  heug aya nu nyokot téh da nyegah tangkal paré terus ayeuh.

Ngala suluh barangbang mun geus beubeunangan sakapeung sok langsung baé dipanggul bari semu digusur dibawa balik, ké di imah diteukteukanana mah. Tapi cara kitu téh sok barabé da ngadupakan paré sapaparat jalan, piomongeun. Nu matak mimindengna mah nya sok diteukteukan di sawah baé. Sok dipapagahan ku kolot cara meresan suluh barangbang téh atawa sok nempokeun kolot. Mimitina baralak dipahpral ti puhu tepi ka congo. Bedog seukeut mah mahpral téh gancang. Geus dipahpral baralakna kari diteukteukan dahanna, kira satengah tepi ka saméter. Mun gedé teuing, angot puhuna mah nya sok dibeulahan. Cara meulahna ngarah gampang ti puhu ka congo, ulah sabalikna sok hésé, teuas, angot bedog mintul mah barabé. Geus diteukteuk jeung dibeulahan kari meungkeut baé. Mun teu mawa tali, teu bingung néangan, kari ngahua tonggong dahan kalapa nu baseuh. Teu weléh kaakalan puguh ku kolot baheula mah naon-naon ogé, teu ngandelkeun sarupa. Manggul suluh barangbang sok ditogéngcang mun meunang saeutik mah. Maksud téh dihurunna mah ngan sabeulah, sabeulah deui mah tanggungan téh kosong. Tatanggungna nya ku dahan kalapa deui.

Ngala suluh ka gunung mah sok bareng jeung kolot, lobaan, mani ngalabring siga rék moro da sok aya nu mawa anjing sagala. Gunung nu disungsi téh Gunung Tampomas. Asupna ti wewengkon Narimbang, ka dituna mah blus baé ka jero leuweung. Iy, mani geueuman ningan jero leuweung téh. Ngan resep, cai hérang curcor, sora manuk ti ditu ti dieu, sorot panonpoé ti tebéh wétan na wanci isuk-isuk tingselepét nobros sela-sela tatanggkalan. Karasa hawana seger, kacapé urut netek nanjak téh kaubaran.

Sok carulang-cileung kolot téh ngala suluh di leuweung mah. Harita mah can ngarti kuring gé naha ngala suluh-ngala suluh baé siga aya nu dipikasieun. Sieun nu ngageugeuh sirah cai kitu? Ka dinya taksiran harita mah. Béh dieu-béh dieu kakara ngarti, manahoréng ngala suluh ka leuweung, pangpangna nuar tangkal kai téh kaasup pagawéan salah, dipahing ku pamaréntah. Mun kapanggih ku mandor leuweung, kajaba dicaram téh, patik jeung bedog paragi ngala suluh sok dirampas. Paingan atuh ngala suluh ka gunung mah sok ngalabring.

Tapi da sainget arang kajadian nu ngala suluh di lembur kuring nu nepi ka cangkalak ku mandor leuweung téh. Teuing kaina loba kénéh nu ngalana saeutik atawa bisa jadi ngalana jeung jeujeuhan. Da ningan ari geus manggih kai nu ngagolér mah nya éta waé nu diarah téh. Kajaba mun lebeng pisan, kolot-kolot téh sok nuar tangkal kai, kitu gé ukur nu sagedé puhu pingping kolot, luyu jeung kamampuh patik katut bedog.

Geus bareubeunangan suluh, brak dalahar, ngariung muka timbel bawana séwang-séwangan. Timbel pulen sangu beureum atawa bodas, deungeunna, asin jeung sambel, maké lalab seupan kacang panjang jeung daunna. Pédo élom naker.  Geus kitu mah bring baé mudun, mulang. Kolot-kolot naranggung suluhna téh mani tingbereyot da manggul hurunan suluh salayan. Puguh kai baseuh jeung aralus, katempo geutahan kénéh. Suluh kitu mah sok kapaké lila. Ari barudak mah sok dipanghancengankeun ku kolot diluyukeun jeung kamampuhna. “Cingan panggul, beurat teu?” ceuk bapa. Diajaran dipanggul, harita mah asa hampang da can leumpang. Ari geus  leumpang jauh mah nya engah-engeh. Ari suluhna lain beunang ngahurun da meureun lila uras-urusna, kitu wé barudak mah manggul pongkolan.

Basa kagunungkeun netek nanjak, matak horéam. Balikkeun gé tetep wé horéam najan mudun da dibeungbeuratan suluh téa. Mawa suluh rarampayakan da paur labuh, tuur gé tangka nyorodcod.Kiwari, urang lembur keur masak téh geus prah maraké minyak tanah. Hawu, parako, kadeseh ku kompor. Pawon gé rada bararesih da teu kapuput teuing ku haseup suluh nu sok matak harideung sagala-gala. Orokaya, minyak tanah téh jadi barang rebutan, haregana apung-apungan. Malah ayeuna mah minyak tanah téh  diganti ku gas. Nya meureun hawu jeung suluh gé ukur jadi panineungan.***

Satu Balasan ke Ngala Suluh

  1. Otih Rostiana mengatakan:

    paraseuneu di dapur uyut abdi nu ablag2an, paragi nyimpen bawang, nyumputkeun gula beureum beunang nitis uyut, jsbn oge sami ngiring ngereles kalandi ku gas kang… Janten ayeuna mah pami ka lembur teu tiasa siduru bari meuleum sampeu, mubuy boled….

Tinggalkan Balasan

Isikan data di bawah atau klik salah satu ikon untuk log in:

Logo WordPress.com

You are commenting using your WordPress.com account. Logout / Ubah )

Gambar Twitter

You are commenting using your Twitter account. Logout / Ubah )

Foto Facebook

You are commenting using your Facebook account. Logout / Ubah )

Foto Google+

You are commenting using your Google+ account. Logout / Ubah )

Connecting to %s

%d blogger menyukai ini: